Sokrates: Dzieje Sokratesa
Dodano: czwartek, 19 października 2006 - 20:39 - 17863 raz(y) oglądano.
Sokrates

Informacje dotyczące żywota Sokratesa, działalności oraz jego poglądów częściowo nie zgadzają się ze sobą, albowiem pochodzą ze źródeł pośrednich. Nie pozostawił po sobie żadnych pism, ponieważ uczył tylko ustnie, dlatego też powstał problem, jak wiele ma wspólnego bohater Dialogów Platona ( są to tzw. dialogi platońskie, będące zapisami długich rozmów dotyczących zagadnień filozoficznych ) z rzeczywistą postacią historyczną. O poglądach, jakie głosił wiemy z pism jego uczniów. Wspomnienia o Sokratesie Ksenofonta, nie wnoszą do platońskiej relacji nic, co byłoby filozoficznie istotne, jednak przedstawiony opis procesu Sokratesa i ostatnich dni filozofa potwierdza, że wywierał on głębokie wrażenia na tych, którzy go dobrze znali. Inne źródła wiedzy o Sokratesie to komedia Arystofanesa Chmury i Metafizyka Arystotelesa, gdzie w jednej z ksiąg przedstawia on przekonania wcześniejszych filozofów.

Jeśli uznać za prawdziwy powszechnie ( acz z pewnymi wyjątkami ) przyjmowany pogląd, że wszystkie dialogi Platona powstały po śmierci Sokratesa, to jedyny obraz nakreślony za jego życia zawdzięczamy wystawionym po raz pierwszy w roku 423 Chmurom Arystofanesa, których główną postacią jest właśnie Sokrates. Chociaż portret ten utrwalił pewne jego cechy, które znamy też z innych źródeł, na przykład sposób zachowania, ustalono, że nie jest to realistyczny obraz, lecz karykatura sofisty, na którą złożyły się elementy zaczerpnięte z obserwacji różnych osób ( np. Diogenesa z Apolonii i jego ujęciem boskości ) i typów komicznych ( jak na pół zagłodzony asceta pitagorejski ). Fakt, że Arystofanes właśnie Sokratesa wybrał sobie na manekin, który oblekł w różnorakie szatki, dowodzi, iż ten był dość znaną w Atenach postacią, co w połączeniu z dramatycznymi okolicznościami jego procesu i śmierci było powódką do bogatej literatury sokratejskiej. Złożyły się na nią karmiące się wyobraźnią autorów wspomnienia jego dysput i poczynań, a punktem ogniskującym uwagę był proces i wyrok. Pozostały z tej literatury tylko fragmenty ( np. dialogów Ajschinesa ), a istotną wartość mają tylko dialogi Platona i sokratejskie pisma Ksenofonta, które odtwarzają jego wstąpienie przed sądem, a także „wspomnienia” różnych rozmów.

Chociaż te ostatnie ogólnie zgadzają się z pierwszymi, przypisując Sokratesowi pewien sposób argumentacji, a także pewne konkretne poglądy, np. że cnotą jest wiedza, ich ton jest o wiele mniej spekulatywny i prezentują go jako myśliciela o wiele bardziej konwencjonalnego i praktycznego, co uznać trzeba za wyraz odmienności charakterów i zainteresowań obu autorów. W dialogach Platońskich otrzymujemy więc bardziej spójny i inspirujący obraz Sokratesa jako błyskotliwego, samodzielnego myśliciela, ale ich autor nie był bynajmniej biografem ( przynajmniej we współczesnym znaczeniu, dla którego istotna jest wierność historyczna ). Platon jest raczej filozoficznym apologetą, który chce przedstawić Sokratesa jako uosobienie prawdziwego filozofa niesprawiedliwie utożsamianego z marnymi wyrobnikami ( sofiści ) i równie niesprawiedliwie skazanego za poświęcenie życia filozofii. Przy założeniu takiej intencji jest zupełnie naturalne, że w niektórych miejscach Platon musiał w usta literackiego Sokratesa wkładać swe własne poglądy, których historyczny Sokrates nie głosił.

Strona << | 1 | 2 | 3 | 4 | 10 | >>
Gr En De Pl kontakt Forum Praca News Home
Page created in 1,028667 Seconds